Vòng quay hàng tồn kho (inventory turnover): cách tính, ý nghĩa trong báo cáo tài chính kèm mẫu excel phân tích

Thời gian đọc: 18 phút
Quản trịBài viết
23/07/24 23:17:11 | Lượt xem: 602
Vòng quay hàng tồn kho

Vòng quay hàng tồn kho (Inventory Turnover) - thước đo hiệu quả quản lý vốn lưu động then chốt, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, gia tăng lợi nhuận. Bài viết này sẽ cung cấp kiến thức chuyên sâu về cách tính, ý nghĩa và mẫu Excel phân tích chỉ số quan trọng này.

Vòng quay hàng tồn kho là gì?

Vòng quay hàng tồn kho (Inventory Turnover) là một thước đo quan trọng trong phân tích tài chính, giúp đánh giá hiệu quả quản lý vật tư của doanh nghiệp. Chỉ số này tính toán số lần hàng tồn kho được bán ra trong một kỳ kinh doanh nhất định, so sánh với Giá vốn hàng bán (COGS).

Nói cách khác, Tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho cho biết trung bình cần bao nhiêu ngày để bán hết lượng hàng hóa đang có trong kho. Để tính toán số ngày trung bình tồn kho, doanh nghiệp có thể chia tổng số ngày trong kỳ (thường là 1 năm) cho Tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho.

Vòng quay hàng tồn kho là gì?
Vòng quay hàng tồn kho là gì?

Tại sao chỉ số vòng quay tồn kho lại quan trọng?

Vòng quay hàng tồn kho đóng vai trò then chốt trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Nó cung cấp thông tin hữu ích để ra quyết định về:

  • Giá bán: Giúp doanh nghiệp cân nhắc giữa việc duy trì lượng hàng tồn kho thấp để đảm bảo hàng hóa luôn mới mẻ và việc giảm giá để đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ.
  • Sản xuất: Quyết định sản xuất bao nhiêu hàng hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường, tránh tồn kho quá nhiều dẫn đến chi phí lưu trữ cao.
  • Marketing & Bán hàng: Tối ưu hóa chiến lược marketingbán hàng để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm, giảm thời gian lưu kho.
  • Mua hàng: Xác định mức mua hàng hợp lý, tránh tình trạng thiếu hụt hàng hóa ảnh hưởng đến doanh số hoặc tồn kho quá nhiều dẫn đến lãng phí.

Nói một cách dễ hiểu, tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho càng cao, chứng tỏ doanh nghiệp đang bán được hàng hóa nhanh, tránh được tình trạng tồn kho quá nhiều dẫn đến lãng phí chi phí lưu kho và nguy cơ hàng hóa lỗi thời. Ngược lại, tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho thấp cho thấy hàng hóa lưu kho quá lâu, có thể do nhu cầu thị trường giảm, định giá chưa phù hợp hoặc chiến lược marketing chưa hiệu quả.

Ví dụ: Doanh nghiệp A có tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho 6 vòng/năm, nghĩa là bán hết hàng tồn kho 6 lần trong một năm. Doanh nghiệp B có tỷ lệ 3 vòng/năm, cho thấy hàng tồn kho lưu kho gấp đôi so với A, tiềm ẩn nguy cơ ứ đọng vốn và chi phí cao.

Công thức tính vòng quay hàng tồn kho

Cách tính vòng quay hàng tồn kho
Cách tính vòng quay hàng tồn kho

Cách tính Inventory Turnover Ratio:

(xét dưới mục đích đánh giá khả năng thanh toán nợ ngắn hạn) 

Vòng quay tồn kho = Giá vốn hàng bán/Tồn kho bình quân. 

Trong đó, 

  • Tồn kho bình quân = (Tồn kho đầu kỳ + Tồn kho cuối kỳ)/2
  • Giá vốn hàng bán (COGS - Cost of Goods Sold): Thể hiện tổng chi phí để mua hoặc sản xuất hàng hóa đã bán trong một kỳ kinh doanh.

Hoặc (xét dưới mục đích đánh giá hiệu quả quản trị vốn lưu động):

Thời gian quay vòng hàng tồn kho = Tồn kho bình quân/COGS bình quân 1 ngày

tức là, Thời gian quay vòng hàng tồn kho = Số ngày trong kỳ/Vòng quay hàng tồn kho

Trong đó, thời gian quay vòng hàng tồn kho (thời gian tồn kho, số ngày tồn kho, thời gian luân chuyển hàng tồn kho) là khoảng thời gian trung bình tính từ lúc mua hàng cho đến khi bán hàng.

Lưu ý: 

Các nhà phân tích tài chính thường sử dụng giá vốn hàng bán (COGS) thay vì doanh thu trong công thức tính tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho. Lý do là hàng tồn kho được tính theo giá vốn, trong khi doanh thu bao gồm cả lợi nhuận gộp của doanh nghiệp. Sử dụng COGS giúp phản ánh chính xác hơn số lần hàng hóa được bán ra so với nguồn lực thực tế đã bỏ ra.

Giá trị bình quân hàng tồn kho được sử dụng để loại bỏ các biến động theo mùa vụ. Bằng cách tính trung bình giá trị hàng tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ, chúng ta có được bức tranh tổng thể hơn về lượng hàng hóa trung bình doanh nghiệp đang nắm giữ.

Ví dụ về vòng quay tồn kho

1. Dữ liệu đầu vào

Lấy ví dụ về Công ty May X, chuyên sản xuất và kinh doanh các mặt hàng áo quần xuất khẩu. Năm tài chính 2024, báo cáo tài chính của công ty như sau:

  • Doanh thu bán hàng: 100 tỷ đồng
  • Giá vốn hàng bán (COGS): 60 tỷ đồng
  • Giá trị hàng tồn kho đầu kỳ: 20 tỷ đồng
  • Giá trị hàng tồn kho cuối kỳ: 30 tỷ đồng

2. Tính toán tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho:

Công thức: Tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho = COGS / Giá trị trung bình hàng tồn kho

  • Giá trị trung bình hàng tồn kho: (Giá trị hàng tồn kho đầu kỳ + Giá trị hàng tồn kho cuối kỳ) / 2 = (20 tỷ đồng + 30 tỷ đồng) / 2 = 25 tỷ đồng
  • Tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho: 60 tỷ đồng / 25 tỷ đồng = 2.4 vòng/năm

3. Đánh giá:

Tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho 2.4 vòng/năm được đánh giá là ở mức trung bình trong ngành may mặc. Điều này cho thấy:

  • Công ty May X đang quản lý hàng tồn kho tương đối hiệu quả.
  • Hàng hóa lưu kho không quá lâu, tránh được tình trạng tồn kho quá mức dẫn đến chi phí lưu kho cao và nguy cơ hàng hóa lỗi thời.
  • Doanh nghiệp đang sử dụng vốn tương đối hiệu quả để tạo ra doanh thu.

4. Phân tích sâu hơn:

  • So sánh với tỷ lệ vòng quay hàng tồn kho của các doanh nghiệp cùng ngành: Nếu tỷ lệ quay vòng của Công ty May X thấp hơn so với các doanh nghiệp cùng ngành, có thể do chiến lược kinh doanh khác biệt, hoặc do hiệu quả quản lý hàng tồn kho chưa cao. Ngược lại, tỷ lệ quay vòng cao hơn có thể là lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
  • Phân tích theo từng loại sản phẩm: Có thể một số loại sản phẩm có vòng quay hàng tồn kho cao hơn so với các sản phẩm khác. Doanh nghiệp cần phân tích cụ thể để điều chỉnh chiến lược sản xuất, kinh doanh và quản lý hàng tồn kho cho từng loại sản phẩm.
  • Tồn kho đầu kỳ: 20 tỷ, chiếm 33,33% COGS, chứng tỏ công ty dự trữ lượng hàng tồn kho vừa phải, đủ để đáp ứng nhu cầu sản xuất và bán hàng. 
  • Tồn kho cuối kỳ: 30 tỷ, tăng thêm 50% so với đầu kỳ, có thể do nhu cầu thị trường tăng cao hoặc dự trữ nguyên liệu cho các sản phẩm mới.

5. Khuyến nghị:

  • Công ty May X nên tiếp tục theo dõi và đánh giá tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho định kỳ.
  • Phân tích sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho.
  • Có thể áp dụng các biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lý hàng tồn kho, ví dụ như:
  • Cải thiện hệ thống dự báo nhu cầu
  • Tối ưu hóa quy trình sản xuất
  • Hợp tác chặt chẽ với nhà cung cấp
  • Áp dụng các công nghệ quản lý hàng tồn kho tiên tiến

Vòng quay tồn kho nói lên điều gì?

Tỷ lệ Vòng Quay Hàng Tồn Kho cho biết tần suất một doanh nghiệp bán hết hàng tồn kho của mình so với Giá vốn hàng bán (COGS) trong một kỳ kinh doanh nhất định. Nói chung, tỷ lệ càng cao càng tốt.

Tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho thấp có thể là dấu hiệu của:

  • Doanh số bán yếu: Hàng hóa lưu kho quá lâu do nhu cầu thị trường thấp.
  • Tồn kho dư thừa: Doanh nghiệp dự trữ quá nhiều hàng hóa, dẫn đến lãng phí chi phí lưu kho và nguy cơ hàng hóa lỗi thời.
  • Chiến lược marketing chưa hiệu quả: Sản phẩm không được quảng bá đúng cách, chưa thu hút được khách hàng.
  • Sai lầm trong chiến lược bán hàng: Chẳng hạn như định giá sản phẩm quá cao so với giá trị hoặc không phù hợp với phân khúc khách hàng mục tiêu.

Ngược lại, tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho cao thường phản ánh:

  • Doanh số bán mạnh: Hàng hóa được bán ra nhanh chóng, đáp ứng tốt nhu cầu thị trường.
  • Quản lý hàng tồn kho hiệu quả: Doanh nghiệp chỉ dự trữ lượng hàng hóa vừa đủ, tránh tình trạng tồn kho quá nhiều.

Tuy nhiên, vòng quay tồn kho cao đôi khi cũng có thể là một tín hiệu cảnh báo doanh nghiệp đang thiếu hụt hàng tồn kho nhằm đáp ứng nhu cầu đột ngột của thị trường, dẫn đến tình trạng hết hàng, mất doanh thu.

Trong một số trường hợp, tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho thấp lại là lợi thế:

  • Thời kỳ lạm phát: Dự trữ lượng hàng hóa lớn hơn trước dự đoán biến động giá cả có thể giúp doanh nghiệp tránh mua hàng với giá cao hơn.
  • Cung ứng gián đoạn: Tồn kho cao giúp doanh nghiệp chủ động đối phó với sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng, đảm bảo duy trì hoạt động kinh doanh.

Tốc độ quay vòng hàng tồn kho là thước đo quan trọng đánh giá hiệu quả quản trị vốn lưu động của doanh nghiệp.  Đặc biệt là doanh nghiệp bán lẻ có tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho nhanh thường có lợi thế cạnh tranh hơn. Hàng hóa mới liên tục được cập nhật, thu hút khách hàng và hạn chế chi phí lưu kho.

Ngược lại, hàng tồn kho lưu kho lâu sẽ gia tăng chi phí bảo quản và giảm khả năng bán được hàng. Ngành hàng thời trang nhanh là một ví dụ điển hình. Các thương hiệu như H&M và Zara thường xuyên cập nhật mẫu mã mới, hạn chế sản xuất số lượng lớn để tránh tồn kho.

Vòng quay tồn kho tác động đến yếu tố nào khi phân tích báo cáo tài chính

Hiệu quả quản trị vốn lưu động

Vốn lưu động là nguồn vốn ngắn hạn dùng để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, được tính bằng cách lấy tài sản ngắn hạn trừ đi nợ ngắn hạn và là thước đo quan trọng về khả năng của doanh nghiệp trong việc duy trì hoạt động hàng ngày. Vòng quay tồn kho ảnh hưởng trực tiếp đến vốn lưu động qua các yếu tố sau:

a. Tối ưu hóa Vốn Đầu Tư vào Hàng Tồn Kho

  • Giảm số vốn bị khóa trong hàng tồn kho: Vòng quay tồn kho cao cho thấy hàng hóa được bán nhanh chóng, giảm lượng vốn bị đóng băng trong hàng tồn kho. Điều này giải phóng vốn để đầu tư vào các hoạt động sinh lời khác hoặc cải thiện dòng tiền.
  • Tăng hiệu quả sử dụng vốn lưu động: Hiệu quả trong quản lý hàng tồn kho giúp doanh nghiệp duy trì mức vốn lưu động ở mức tối ưu, từ đó cải thiện khả năng đầu tư vào các hoạt động kinh doanh khác như mở rộng sản xuất, nghiên cứu và phát triển (R&D), hoặc marketing.

b. Giảm Chi Phí Lưu Kho

  • Chi phí bảo quản và quản lý tồn kho: Vòng quay tồn kho cao giúp giảm chi phí liên quan đến việc bảo quản và quản lý hàng tồn kho. Chi phí này bao gồm chi phí lưu kho, bảo hiểm, và chi phí bảo trì hàng hóa. Giảm chi phí này có thể cải thiện lợi nhuận ròng và tăng cường hiệu quả quản lý vốn lưu động.
  • Giảm rủi ro giảm giá trị hàng tồn kho: Hàng tồn kho quay vòng nhanh giảm nguy cơ lỗi thời hoặc hư hỏng, từ đó giảm thiểu các khoản phải ghi giảm giá trị hàng tồn kho. Điều này bảo vệ giá trị tài sản của doanh nghiệp và duy trì vốn lưu động ở mức cao.

Khả năng thanh toán (nợ ngắn hạn)

Khả năng thanh toán nợ ngắn hạn là khả năng của doanh nghiệp trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính ngắn hạn khi đến hạn. Vòng quay tồn kho ảnh hưởng đến khả năng thanh toán nợ ngắn hạn qua các yếu tố sau:

a. Tăng Thanh Khoản

  • Tài sản ngắn hạn linh hoạt hơn: Khi hàng tồn kho được bán nhanh chóng, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh tăng lên, cải thiện lượng tiền mặt có sẵn để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn. Điều này tăng cường thanh khoản của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp duy trì vị thế tài chính vững chắc.
  • Chỉ số thanh toán hiện hành (Current Ratio): Vòng quay tồn kho cao có thể giúp cải thiện chỉ số thanh toán hiện hành, vì tài sản ngắn hạn (trong đó có hàng tồn kho) được chuyển đổi nhanh chóng thành tiền mặt, cải thiện khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn.

b. Giảm Nhu Cầu Vay Ngắn Hạn

  • Giảm phụ thuộc vào nợ vay ngắn hạn: Hiệu quả quản lý tồn kho và cải thiện dòng tiền từ hoạt động kinh doanh có thể giảm sự phụ thuộc vào các khoản vay ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động hàng ngày. Điều này giảm chi phí lãi vay và cải thiện tỷ lệ nợ trên tài sản ngắn hạn.
  • Tăng khả năng đàm phán với ngân hàng: Với vòng quay tồn kho cao và khả năng tạo ra dòng tiền mạnh mẽ, doanh nghiệp có thể có vị thế tốt hơn khi đàm phán các điều khoản vay với ngân hàng, bao gồm lãi suất thấp hơn và điều kiện vay thuận lợi hơn.

Lưu ý:

Vòng quay tồn kho cần được đánh giá kết hợp với các chỉ số tài chính khác như tỷ lệ thanh toán hiện hành, tỷ lệ thanh toán nhanh để có cái nhìn toàn diện về hiệu quả quản trị vốn lưu động và khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của doanh nghiệp.

Tỷ lệ quay vòng hàng tồn kho có thể thay đổi theo thời gian do biến động nhu cầu thị trường, chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp và các yếu tố khác.

Tải ngay: Mẫu excel phân tích các chỉ số trong báo cáo tài chính tại đây!

Mẫu excel phân tích các chỉ số tài chính tự động
Mẫu excel phân tích các chỉ số tài chính tự động

 

Vòng quay tồn kho bao nhiêu là tốt?

 

Vòng quay tồn kho là một chỉ số tài chính quan trọng, nhưng không có một con số cụ thể nào được coi là "tốt" cho mọi doanh nghiệp. Mức độ "tốt" của vòng quay tồn kho phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm ngành công nghiệp, mô hình kinh doanh, và các điều kiện cụ thể của doanh nghiệp. Dưới đây là một số yếu tố cần xem xét để xác định vòng quay tồn kho tối ưu cho doanh nghiệp của bạn:

1. Ngành Công Nghiệp

  • Ngành bán lẻ và thực phẩm: Các ngành này thường có vòng quay tồn kho trung bình ngành cao vì hàng hóa có tính chất dễ hỏng hoặc nhu cầu cao và liên tục. Ví dụ, một doanh nghiệp bán lẻ có thể có vòng quay tồn kho từ 8 đến 12 lần mỗi năm.
  • Ngành sản xuất công nghiệp nặng: Các ngành này có thể có vòng quay tồn kho thấp hơn do thời gian sản xuất dài và chi phí lưu kho cao hơn. Ví dụ, một nhà sản xuất máy móc nặng có thể có vòng quay tồn kho từ 2 đến 4 lần mỗi năm.

2. Mô Hình Kinh Doanh

  • Doanh nghiệp bán hàng trực tuyến (e-commerce): Thường có vòng quay tồn kho cao do sự nhanh chóng trong quá trình bán hàng và giao hàng.
  • Doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng (make-to-order): Có thể có vòng quay tồn kho thấp hơn vì hàng hóa chỉ được sản xuất khi có đơn đặt hàng, dẫn đến lượng tồn kho thấp hơn.

3. Quản Lý và Chiến Lược Tồn Kho

  • Quản lý hiệu quả: Một vòng quay tồn kho cao thường cho thấy doanh nghiệp quản lý tồn kho hiệu quả, bán hàng nhanh chóng và duy trì mức tồn kho hợp lý.
  • Chiến lược tồn kho: Doanh nghiệp cần cân nhắc giữa việc duy trì mức tồn kho đủ để đáp ứng nhu cầu khách hàng và tránh tình trạng thiếu hụt hàng, và việc giữ tồn kho ở mức thấp để giảm chi phí lưu kho và rủi ro giảm giá trị hàng hóa.

4. So Sánh với Đối Thủ Cạnh Tranh

So sánh vòng quay tồn kho của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh trong cùng ngành giúp xác định xem doanh nghiệp có đang hoạt động hiệu quả hay không. Nếu vòng quay tồn kho của doanh nghiệp thấp hơn so với đối thủ, có thể cần xem xét cải thiện quản lý tồn kho.

Quản lý tồn kho và kiểm soát dòng tiền hiệu quả với SlimCRM

Quản lý tồn kho hiệu quả và kiểm soát dòng tiền là chìa khóa thành công cho mọi doanh nghiệp. SlimCRM là phần mềm quản trị doanh nghiệp tinh gọn, hiện đại, giúp bạn tối ưu hóa quản lý tồn kho và kiểm soát dòng tiền, từ đó nâng cao hiệu quả vận hành và tăng cường khả năng cạnh tranh. 

1. Quản Lý Tồn Kho Thông Minh

  • Theo dõi biến động tồn kho theo thời gian thực
  • Tự động hóa quy trình nhập - xuất kho
  • Cảnh báo tồn kho

Quản lý kho trên SlimCRM

Quản lý kho trên SlimCRM

2. Kiểm Soát Dòng Tiền Hiệu Quả

  • Theo dõi doanh thu và chi phí theo thời gian thực: Nắm bắt chính xác tình hình tài chính.
  • Phân tích và dự báo dòng tiền: Lập kế hoạch tài chính thông minh
  • Theo dõi lịch sử thanh toán, gửi lời nhắc thanh toán tự động, hỗ trợ thu hồi công nợ nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

Phân tích và báo cáo doanh thu

Phần mềm quản lý tài chính SlimCRM

Bắt đầu sử dụng SlimCRM ngay hôm nay để trải nghiệm sự khác biệt!

Phân tích vòng quay hàng tồn kho là chìa khóa để doanh nghiệp nắm bắt hiệu quả hoạt động, tối ưu hóa quản lý tài sản, từ đó đưa ra chiến lược kinh doanh sáng suốt. Hãy áp dụng kiến thức và công cụ được chia sẻ để nâng tầm quản trị tài chính, gia tăng lợi nhuận và khẳng định vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp bạn nhé!

 

Viết bình luận

SlimCRM - phần mềm quản lý